Je geheugen zit vol met herinneringen. Deze komen spontaan weer naar boven als je zintuigen op de één of de andere manier geprikkeld worden. Vorige week was ik op ziekenbezoek bij een enorme muziekliefhebber en hebben de zieke en ik uren doorgebracht met kijken en luisteren naar oude videoclips. Bij heel veel videoclips kwamen er herinneringen boven die ik totaal vergeten was, zoals een vakantie naar Groet, een ex- vriendje, kleding en kapsels die ik ook had gehad, kleding en kapsels die ik juist nooit had gehad. Allemaal dingen waar ik, tot die middag, nooit meer aan gedacht had.

Sommige herinneringen zijn echter negatief. Een vernederende ervaring, een paniekaanval, een groot verdriet na een plotseling verlies. Bepaalde plaatsen, data, indrukken kunnen deze trauma’s weer bovenhalen. Soms is het moeilijk om met deze herinneringen om te gaan. Je doet ze het liefst in een laatje en doet dat laatje op slot. Jammer genoeg werkt dat niet zo. Schokkende ervaringen zijn net als verborgen landmijnen die in bepaalde situaties spontaan tot ontploffing kunnen komen. Er is maar één remedie en dat is het ontstekingsmechanisme eruit halen.

Op de politieacademie wordt o.a. les gegeven in de thema’s huiselijk geweld en zeden. Dit zijn heftige onderwerpen, waarbij slachtoffers en daders aan het woord komen, er worden rollenspellen met acteurs gespeeld, er worden films vertoond over die onderwerpen enz. In ieder groep die ik begeleid heb, is dit de periode waarin er studenten met hun negatieve ervaringen m.b.t. deze onderwerpen bij mij komen/kwamen. Zij hebben hun eigen ervaringen vaak in het laatje gestopt, maar nu het laatje opengegaan is door de lessen, kan het laatje niet meer dicht.

Hoe harder je iets probeert te vergeten, hoe vaster het zich nestelt in je geheugen. Dat komt door aandacht. Als je HET per se niet wilt onthouden, ben je heel druk bezig om maar vooral niet aan HET te denken. Wat je niet wilt gebeurt dan toch. Als je niet aan witte ijsberen wilt denken, ben je met die witte ijsberen bezig en vervolgens denk je tot je eigen ergernis de hele dag aan witte ijsberen. Je moet namelijk in de gaten blijven houden of je er niet aan denkt. Je moet dus een soort innerlijke monitor in gang zetten die dat bewaakt. Die monitor werkt grotendeels onbewust.

Bewust begin je vol goede moed aan iets heel anders te denken, bijvoorbeeld de afgelopen zomervakantie. Warm, zon, zee, heeft niets met beren te maken, moet lukken. Er ontstaat een gedachtentreintje: zwemmen-wandelen- “Het gaat goed!” zegt de monitor op de achtergrond-lekker eten-vis, wat was dat een heerlijke zalm- zullen we vanavond zalm eten?-ijsberen eten zalm–nee! denk aan iets anders-vakantie volgend jaar-vliegtuig-wel slecht voor het klimaat-klimaatverandering-ijsberen sterven uit-ho!

De monitor let steeds op of er een verboden gedachte in beeld is. Om dat te kunnen doen, moet de monitor de hele tijd in de gaten houden of je dingen bedenkt die met witte ijsberen te maken hebben. Terwijl je niet aan witte ijsberen wilt denken, is de monitor de hele tijd met niets anders bezig.

Wat je niet kunt vergeten, moet je verwerken. Traumatische ervaringen stop je het liefst weg in je ladekastje, maar ze laten helaas wel sporen achter. Hoe groter het trauma geweest is, hoe dieper de invloed die het op je heeft. Het is logisch dat je als volwassene nog last hebt van het feit dat je broertje verdronken is, dat je seksueel misbruikt bent door je oom, of dat je door de ziekte van je zus altijd in haar schaduw stond. Dit soort emotionele trauma’s komen veel vaker voor dan je denkt. Het gezin is niet altijd die veilige haven van rust en stabiliteit die nodig is voor zorgeloos opgroeien. Ruzies, geweld, ziekte en doodgaan zijn spijtig genoeg aan de orde van de dag. Al die informatie daarover zit in de laatjes van je ladekastje.

Het wegstoppen kost energie. Des te meer je moet wegstoppen, des te vermoeider word je. Als gevolg van traumatische ervaringen ben je alerter en meer op je hoede. Je moet voorkomen dat je nogmaals een trauma beleeft. Die verhoogde alertheid maakt je meer gespannen en rusteloos dan je anders zou zijn. In bepaalde situaties, die je bewust of onbewust associeert met je trauma, gaat soms vrij plotseling het alarm af. Paniek! Vervolgens krijg je het dan ook nog druk met het voorkomen van paniek. Het voortdurend moeten wegdringen van bedreigende informatie kan spanningen en extreme emoties zoals plotselinge woedeaanvallen, vreemde angst- en paniekreacties en heftige depressieve gevoelens veroorzaken. Je hoopt dat met de tijd je geestelijke wonden wel zullen genezen, maar al te vaak zweren en etteren ze onder de oppervlakte door. Pas door het letsel bloot te leggen, schoon te maken en te behandelen kun je de wond genezen. Met therapie kun je negatieve leerervaringen op een veilige en verantwoorde manier in je bewustzijn terughalen en oude letsels genezen. Dit kan een lang en pijnlijk proces zijn, maar dat hoeft niet altijd. Op de lange duur zal het verhelderend en bevrijdend zijn. Te weten welke factoren verantwoordelijk zijn voor je verlatingsangst, voor je gevoeligheid voor kritiek, voor je angst om afgewezen te worden, voor je perfectionisme, maakt verwerking mogelijk.


Klik hier om terug te gaan naar de coachingstools